Skip to main content
Tips van de Buren

Duurzaam papier voor je drukwerk

Als grafisch ontwerpers kiezen we voor drukwerk een papiersoort voornamelijk uit op functionele en esthetische punten: is de lichtdoorlatendheid goed, voelt het lekker aan, heeft het papier de juiste tint en opdikking en kan het papier de gewenste inktdekking aan? Maar tegelijkertijd proberen we met onze klanten onze ecologische voetafdruk zo klein mogelijk te houden en adviseren we zo duurzaam mogelijke opties. Dit begint vaak bij de keuze van het papier, waarbij we kijken naar de grondstoffen, de productie, het energiegebruik en de certificeringen.
productie van papier voor drukwerk

Drie papiersoorten op basis van de productie

De grondstoffen van papier zijn vezels, hulpstoffen en water. Vroeger werd papier gemaakt van katoenvezels, maar tegenwoordig worden meestal houtvezels gebruikt. Als alternatief voor houtvezels worden ook vezels van hennep, stro, tomatenplanten en andere restmaterialen gebruikt; dit noemen ze ‘biobased’. Dat klinkt als duurzaam papier, maar hout is ook biobased. Papier is er in talrijke samenstellingen. De eerste vraag is of het papier houtvrij, houthoudend of gerecycled is.

Houtvrij papier

De term ‘houtvrij’ klopt niet helemaal, want houtvrij papier bevat wel degelijk houtvezels. Het zegt iets over de ontsluiting van de vezels. Bij houtvrij papier worden de vezels chemisch gewonnen en bevat het papier weinig lignine. Lignine is een stof in planten die verkleuring van het papier veroorzaakt. Door het koken van het hout en het toevoegen van chemicaliën, verdwijnt die lignine grotendeels. Het grote voordeel daarvan is dat het papier minder snel vergeelt.

Houthoudend papier

Houthoudend papier is milieuvriendelijker dan houtvrij papier, doordat er minder hout en energie nodig zijn dan voor houtvrij papier. Voor houthoudend papier worden de vezels mechanisch gewonnen en blijft er een percentage lignine in het papier. Dit zorgt na verloop van tijd voor vergeling bij blootstelling aan licht. Dit is geen probleem bij kort gebruik, zoals bij kranten. Om het verkleuren te voorkomen, en omdat er veel vraag is naar wit papier, wordt de pulp meestal gebleekt. Vroeger werd dit gedaan met chloor, maar tegenwoordig komt dit bijna niet meer voor. Uiteindelijk is houthoudend papier iets minder sterk dan houtvrij papier, omdat het mechanisch malen de vezels korter en minder sterk maakt.

Gerecycled papier

Voor een circulaire economie is het belangrijk om de levenscyclus van grondstoffen te verlengen. Papiervezels kunnen zo’n zeven keer hergebruikt worden. Vaak wordt gedacht dat dit papier eerder een grijze kleur heeft. Maar gerecycled papier kan juist dezelfde witte tint hebben als nieuw papier. Wanneer je gerecycled papier gebruikt, zijn er minder nieuwe grondstoffen en energie nodig; er is geen landbouwgrond, energie of water nodig om de bomen te laten groeien. Een gerecyclede vezel is meestal wat korter dan een nieuwe vezel, waardoor het papier wat minder stevig is dan houtvrij of houthoudend papier. Wil je gerecycled papier gebruiken, let dan op het percentage gerecyclede vezels, daar kan veel verschil in zitten (tussen 40% en de 100%).

De beste papierkeuze

Wat voor papier het beste is, hangt af van het soort project, milieubewuste overwegingen en je budget. In sommige gevallen kan gerecycled papier de betere keuze zijn, omdat het de milieuvriendelijkste keuze is, terwijl in andere gevallen houthoudend papier de voorkeur kan hebben vanwege zijn sterkte en duurzaamheid. Het is belangrijk om de eigenschappen en doeleinden van de typen papier te overwegen bij het maken van een keuze. Om de keuze voor papier zo duurzaam mogelijk te maken, zijn onderstaande keurmerken en certificeringen erg handig.

gerecycled duurzaam papier

Keurmerken en certificeringen van duurzaam papier

Papierfabrikanten zijn zich bewust van de milieu-impact van papier; veel papiersoorten zijn ondertussen gecertificeerd met een keurmerk. Dit is nog niet de overzichtelijke ranking van sterren die je op eierdozen ziet, maar ze zijn er wel.

FSC en PEFC

Zo heb je bijvoorbeeld de keurmerken FSC en PEFC, die iets zeggen over de herkomst van grondstoffen: deze vezels zijn namelijk afkomstig uit duurzaam beheerde bossen. Er bestaan drie verschillende varianten van het FSC-keurmerk:

  • FSC 100%: papier dat volledig gemaakt is van hout uit FSC-gecertificeerde bossen.
  • FSC Mixed Sources: papier dat voor minimaal 70% gemaakt is van hout uit FSC-gecertificeerde bossen.
  • FSC Recycled: papier dat voor minimaal 85% bestaat uit door consumenten gebruikt, gerecycled materiaal en voor het overige deel uit gerecycled materiaal dat niet door consumenten is gebruikt.

EU Ecolabel

Een certificering die nog een stap verder gaat, is het EU Ecolabel, deze kijkt zowel naar de herkomst van de grondstoffen als naar het proces. Het papier met het Europees Ecolabel heeft altijd minimaal een FSC- of PEFC-keurmerk en daarnaast wordt er rekening gehouden met de volledige levenscyclus van het product: vanaf het winnen van de grondstoffen tot het moment waarop het product als afval wordt weggegooid. Gebruikte vezels moeten voor minimaal 70% afkomstig zijn uit duurzaam bosbeheer of gerecycled zijn. Hulpstoffen die schadelijk zijn voor het milieu zijn niet of heel beperkt toegestaan en er gelden eisen rond energiebesparing en uitstoot van stoffen naar water en lucht.

Nordic Swan Ecolabel

Het Nordic Swan Ecolabel is het officiële milieukeurmerk van Scandinavië. Net als het EU Ecolabel evalueert het de volledige levenscyclus van een product. Het label werkt nauw samen met het EU Ecolabel, garandeert dat de effecten van het product op het klimaat minimaal zijn en dat de uitstoot van  CO₂ en andere schadelijke gassen beperkt wordt. Het Nordic Ecolabel neemt belangrijke milieuaspecten zoals energie- en waterverbruik, herkomst van grondstoffen, gebruik van chemicaliën, verpakkingswijze en vrijkomend afval mee.

Cradle to Cradle Certified

Het Cradle to Cradle Certified keurmerk is een certificeringsprogramma dat producenten wil aansporen hun producten en productieprocessen stapsgewijs te verbeteren richting duurzaamheid. De filosofie achter Cradle to Cradle (van wieg tot wieg, ofwel: kringloop) is dat alle materialen na gebruik in een product nuttig inzetbaar zijn in een ander product. Het uiteindelijke streven is dat materialen en producten een positieve voetafdruk hebben. Producten en processen worden beoordeeld op vijf categorieën: samenstelling van de materialen, mogelijkheden tot hergebruik van de materialen, gebruik van hernieuwbare energie, duurzaam waterbeheer en sociale rechtvaardigheid. Binnen elke categorie wordt één van de vijf niveaus behaald: Basic, Bronze, Silver, Gold of Platinum. Het uiteindelijke certificeringsniveau voor het product is gelijk aan het laagste niveau van één van de vijf categorieën.

Duurzame papieropties voor je drukwerk

Hieronder vind je een aantal duurzame papierkeuzes die je voor je komende drukwerkproject kunt overwegen.

  • Munken
    Ongestreken natuurlijk papier en karton zonder toegevoegde witmakers. Je ervaart het gevoel van eerlijk papier, puur natuur, zacht en warm en het papier behoudt haar schoonheid.
  • Gmund Hanf
    Een houtvrij, ongestreken papier waarbij 10%, 50% of 100% hennep wordt gebruikt. Het papier is een statement voor ecologische vooruitgang en biedt een duidelijke meerwaarde in het ontwerp.
  • Gmund Bio Cycle
    Een houtvrij, ongestreken papier waarbij tot 50% van de vezels afkomstig is van plantaardige of gerecycleerde vezels van stro, katoen of hennep.
  • PaperWise
    CO2 neutraal papier en karton van landbouwafval, het papier is ongebleekt en heeft daardoor een mooie lichtbruine kleur.
  • G-Silk
    Het antwoord op de vraag naar papier dat hoog scoort op duurzaamheid én kwaliteit. Het is halfmat machinegestreken papier en karton, perfect geschikt voor het afdrukken van beelden in hoge resolutie.
  • VoorBIJ Papier
    Papier met bermgras uit bijvriendelijke bermen. Het heeft een mooie, natuurlijke tint met vezels die nog licht zichtbaar zijn.
  • Valorise
    Recht uit de kassen: een bijzonder en duurzaam papier, gemaakt met tomatenplantvezels. Deze zijn heel subtiel zichtbaar, wat dit papier een bijzonder aansprekende, natuurlijke uitstraling geeft.
  • Rebello
    Rebello papier is een rebelse, grijswitte papiersoort. Het is geproduceerd van 100% ingezameld oud papier. Door het gerecyclede karakter van dit papier kan er af en toe een klein vezeltje in zitten.
  • Vibers
    Wordt gemaakt van olifantsgras, dat lokaal groeit op marginale gronden in Nederland. Toepassingen zijn onder meer verpakkingsmateriaal voor luxe (voedsel)verpakkingen en drukwerk.
  • Freelife Kendo
    Hoogwaardig papier en karton, fijn gemêleerd, met 5% hennepvezel, 40% gerecycled materiaal en 55% zuivere milieuvriendelijke gecertificeerde vezels.

Bekijk ook ons MVO-beleid om te zien wat we, naast een duurzaam papieradvies, nog meer ondernemen om onze ecologische voetafdruk te verkleinen. Wil je ook met Van de Buren jullie drukwerk verduurzamen? Bekijk hier onze werkwijze.